Yazı Atölyesi

METİN UYGULAMA KILAVUZU

        Değerli arkadaşlar,
        Sizlere elli farklı ve önemli konuda sekizerli kelime grupları verilmiştir. Bu kelime gruplarından birer paragraf yazı yazmanızı istiyoruz. Bu uygulama sizin kelime dağarcığınızı geliştirecek, yazı yazma yeteneğinizi ortaya çıkaracak ve sizi farklı konularda bilgi sahibi yapacaktır. Bu uygulamada başarılı olabilmeniz için dikkat etmeniz gereken bazı incelikler hakkında sizlere yol gösterilecektir. Örnek olarak sizlere verilen elli konu içinden iki tanesini seçelim.

1. Kişisel malzemeler
   Kelimeler : tarak, mendil, taramak, saç, temizlik, kalem, yazmak, defter
2. Orman
   Kelimeler : odun, testere, ağaç, yaprak, yağmur, toprak, kesmek, yakmak

Birinci kelime grubumuzda kişisel malzemeler var. Yazacağınız yazıda bu kelimelerin geçmesi gerekmektedir. Bunların dışında da kelime kullanabilirsiniz. Kişisel malzemelerdeki ilk kelimemiz: TARAK. Burada ilk yapmamız gereken bu TARAK kelimesine uygun fiili bulmaktır. Bunun için kendimize şu soruyu sormalıyız: TARAKLA NE YAPILIR? Cevap: SAÇ TARANIR. Başka bir soru: TARAK NE YAPAR? Cevap: TARAR. Öyleyse “TARAMAK” fiilini cümlede kullanmamız gerekiyor. Aynı soruları diğer kelimelere de sorabiliriz. Böylece yazacağımız cümleler anlamlı olacaktır. Yukarıdaki kelimelerden üç farklı seviyede cümleler yazalım:

Birinci seviye

“Tarakla saçımı taradım. Mendille elimi yüzümü sildim. Temizlik benim için önemlidir. Kalemle defterime yazdım.”
        Fakat böyle bir yol kolaycılık olur ve başarılı bir yöntem sayılmaz. Aynı kelimelerle birbirine daha bağlı ve daha güzel cümleler yazmak da mümkündür. Örneğin:
İkinci seviye

“Saçımı ıslattıktan sonra, tarakla taradım ve mendille elimi sildim. Aynaya baktım, kılık kıyafetimi düzelttim. Temizlik ve düzen için bu gereklidir. Bütün bunları defterimdeki günlüklerime kalemle yazdım.”
        Bu cümleler daha güzel ve daha başarılı oldu. Sadece verilen kelimelere birkaç kelime eklemiş olduk o kadar. Şimdi aynı kelimelere bazı kelimeler ekleyerek daha ileri seviyede cümleler kuralım:

Üçüncü seviye

        TEMİZLİK VE DÜZEN
        “Duş aldıktan sonra saçımı iyice kurularım. Eğer bunu yapmaya üşenirsem hastalanacağımı bilirim. Saçlarımı kuruttuktan sonra tarakla güzelce tararım. Aynanın karşısında geçer kılık kıyafetimi düzeltirim. Temiz olunca kendimi daha mutlu hissederim. Mendilimi sürekli yanımda taşırım. Temizlik konusunda titiz olan insanların böyle yapması gerektiğini düşünürüm. Günün belli bir zamanında kitap okurum. Bunun yemek kadar gerekli olduğuna inanırım. Yaptığım işleri yazdığım defter ve kalem sürekli masamda durur. Olup bitenleri her gün üşenmeden defterime yazarım.”
        Bu cümleler, daha ileri seviyede ve daha derli toplu oldu. Derli toplu yazı yazarken başlık koymalıyız. Yazıyı yazmadan önce de başlık koyabiliriz, yazdıktan sonra da… Bu tercih bize bağlıdır. Bu yazıda kelime setimizin içinde yer almayan bazı kelimeler kullanarak farklı cümleler kurduk. Bir bakıma hayal gücümüzü kullanmış olduk. Hayal gücümüzü kullanarak yazıyı süsleyebiliriz ve daha güzel hale getirebiliriz. Bunun gibi cümleleri çoğaltırsak güzel kompozisyonlar yazmış oluruz, güzel kompozisyonları sık sık yazarsak, yazarlığa adım atmış oluruz.
Aynı yöntemi ikinci örnekte de deneyelim:

2. Orman
Kelimeler : odun, testere, ağaç, yaprak, yağmur, toprak, kesmek, yakmak
Kendi kendimize sorular sormakla işe başlayalım:
ODUN NE YAPILIR?
KESİLİR.
ODUN NE İLE KESİLİR?
TESTERE İLE…
AĞAÇLAR NE YAPILIR?
ISLANIR, KESİLİR, YAKILIR…
Bu soruların cevaplarına göre şimdi cümleler kuralım:

“Sonbahar gelmişti. Ağaçlar yapraklarını dökmüştü. Ağaçları testere ile birer birer budadık. Dalları kestik, odun yaptık ve fırıncılara sattık. Parasıyla tohum aldık. Yağmur yağınca toprağı sürdük ve tohum attık.”
Buraya kadar “yakmak” kelimesinin dışındaki bütün kelimeleri kullandık. Öyleyse yukarıdaki cümlelerin sonuna “yakmak” fiilini de ekleyelim:

Birinci seviye

        “Sonbahar gelmişti. Ağaçlar yapraklarını dökmüştü. Ağaçları testere ile birer birer budadık. Dalları kestik, odun yaptık ve fırıncılara sattık. Parasıyla tohum aldık. Yağmur yağınca toprağı sürdük ve tohum attık. Ağaçları yakmasınlar diye budadık.”
Son cümle anlam bakımından hatalı oldu. Çünkü bu cümleden şu sonuç çıkıyor: “Eğer ağaçları budamasak yakacaklardı.” Oysa böyle bir kural yoktur. Öyleyse cümleyi anlamlı bir şekilde bitirmeliyiz. Örneğin:

İkinci seviye

        “Sonbahar gelmişti. Ağaçlar yapraklarını dökmüştü. Ağaçları testere ile birer birer budadık. Dalları kestik, odun yaptık ve fırıncılara sattık. Parasıyla tohum aldık. Yağmur yağınca toprağı sürdük ve tohum attık. Ağaçları budamak yararlıdır, yakmak ise milli serveti yok etmek demektir.” Bu cümle anlamlı ve başarılı oldu. Şimdi güzel olan bu cümlelerin daha güzelini yazalım:
Üçüncü seviye:

        SONBAHARIN HATIRLATTIKLARI
        “Sonbaharın bedenimizi üşüten esintisi, yaprakları da altın sarısına çevirir. Ağaçlar yapraklarını dökerek yaz elbiselerini çıkarırlar. Bir süre sonra ağaçları budama zamanı gelir. Budanan ağaçlar daha güçlü olurlar. Onları budamak için testere kullanılır. Onların odunları da kışın ısınmamızı sağlar. Bazı kimseler, budadıkları ağaçlarının odunlarını fırıncılara satarak para kazanırlar. Ağaç budamak yararlıdır ama ağaç kesmek ve yakmak zararlıdır; milli serveti yok eder. Kış biter, karlar erimeye başlar ve derken bahar yağmurlarıyla toprak yeniden canlanır ve insanlar türlü türlü meyveleri ve sebzeleri yetiştirerek pazarlarda satarlar. Her mevsimde böylece çeşitli vitaminler taşıyan yiyecekler yiyerek gerekli olan gıdamızı da almış oluruz.”
        Bu cümleler, kompozisyona yakın bir yazı oluşturdu. Hayal gücümüzü de işin içine katmış olduk. Bu sayede cümleler daha canlı hale geldi. Bu yazıya da başlık koymamız gerekir. Başlığı, yazıyı yazdıktan sonra da koyabiliriz, yazmadan önce de… Bu bize bağlıdır. Bu cümleleri biraz daha devam ettirirsek güzel bir kompozisyon yazmış oluruz. Bunu sıkça yaparsak hem Türkçe dersinde başarılı olmuş oluruz hem de yazarlığa giden yola adım atmış oluruz.
        Sizler de bu iki örneğe bakarak diğer kelimelerle ilgili anlamlı ve güzel cümleler kurmaya çalışın. Başarılar.